سابقه تدوین لایحه تفریغ بودجه
دیوان محاسبات یکی از نهادهای مهم برآمده از انقلاب مشروطه بود که با هدف صیانت از منابع ثروت ملی کشور در مقابـل دسـت انـدازیهـا ی اربـاب قـدرت شـکل گرفـت. صـاحب نظـران ونظریه پردازانی که پیش از انقلاب مشروطه درباره لزوم اعمال اصلاحات یا انقلاب در ایران سخن می گفتند، در کنار توجه به مسائل سیاسی و فرهنگی، گوشه چشمی نیز به اصلاحات اقتصـادی ونظام مند شدن گردش مالی خزانه ملی نشان می دادند. آنها در نطق هـا و رسـاله هـای خـویش بـرضرورت تعیین و تشخیص رسیدگی به حساب دخل و خرج مملکت تأکید میکردنـد (مـرادی نیـا ، 1394). مشروطه خواهان یکی از دلایل مهم خود برای درگیر شدن با نظم موجـود را فقـر خزانـهایران می دانستند (مرادی نیا، 1394). بدین ترتیب یکی از اهداف انقلاب مشروطه، آن گونـه کـه درسه اصل قانون اساسی نیز تبلور یافت، سامان دادن به اوضاع مالی آشفته بود و برای اجـرای ایـن هدف، تشکیلاتی با نام »دیوان محاسـبات « تأسـیس کردنـد . دیـوان محاسـبات وظیفـه داشـتحساب های گذشته را به طور عام و حساب یک سال آخر سلطنت محمدعلی شاه را به طور خـاصرسیدگی کند و آنچه از تفریغ حساب ها باقی می ماند را به خزانه بازگرداند (مرادی نیا، 1394).
قبل از انقلاب و تصویب قانون اساسی در 1357، تفریغ بودجه در قـانون اساسـی جایگـاهینداشت و به موجب مواد 78 و 79 قانون م. ع. مصوب 1349، وزارت دارایـی مکلـف بـود لایحـهتفریغ بودجه هر سال مالی را تا پایان آذر سال بعد تهیه کرده و به دیوان ارسال کنـد . دیـوان نیـزمکلف بود ظرف سه ماه لایحه یادشده را رسیدگی کند و عین لایحه را همراه نظرهای خـود بـهدارایی برگرداند تا وزارت دارایی ظرف یک ماه لایحه تفریغ بودجه را بـه مجلـس شـورای ملـی تقدیم کند. بدین شکل محاسبات یک دوره مالی تصفیه و تفریغ می شد. نخسـتین لایحـه تفریـغبودجه در سال 1336 و آخرین آن سال 1352 است.
امروزه نیز اصول حاکم بر امور اقتصادی و نظارت در قانون اساسی جمهوری اسـلامی ایـراناستوار است و بهویژه اصول 54 و 55 قانون اساسی بر احیا و تقویت نظامهای کنترل مالی کشـورتأکید دارد. اصل 54 قانون اساسی بر تشکیل دیوان محاسبات زیر نظر مجلس شـورای اسـلامیاست؛ بنابراین به عنوان حسابرس مستقل دولـت فرمـان مـی دهـد و در اصـل 55 بـه وظـایف و مسئولیتهای دیوان محاسبات کشور می پردازد. به خصوص تأکید می کند که برای حسن اجـراینظارت و کنترل فعالیتهای مالی دولت باید دیوان محاسبات کشور »گـزارش تفریـغ بودجـه« را تهیه و به مجلس شورای اسلامی تقدیم کند (اسلامی بیدگلی، 1372).
مراحل تدوین لایحه تفریغ بودجه
در روال عادی، فعالیت های مالی کشور در بخش دولتی طی مراحل خاصی صورت می پـذیرد. در جریان این مراحل ابتدا دولت در هر سال لایحه بودجه کل کشور را برای سـال بعـد تهیـه و بـهمجلس شورای اسلامی تقدیم می کند. این »لایحه« پـس از بحـث و بررسـی و تعـدیلات لازم، به صورت قانون بودجه کل کشور به تصویب مجلس میرسد و برای اجرا به دولت ابلاغ می شـود؛ سپس دولت، قانون بودجه و دستورات و ضوابط اجرایی آن را به تک تک سـازمان هـای ذی ربـطابلاغ میکند. در این مرحله سازمان های مربوط موظفاند فعالیتهای مالی خـود را در چـارچوبارقام مصوب بودجه انجام دهند و مراتب را در دفترهای مالی خود ثبت کنند. همچنین، دستگاهها موظفاند صورت حسابهای ماهانه و نهایی خود را در مهلتهای مقرر در قـوانین مربـوط بـه آنتهیه کنند و نسخههای آن را برای وزارت دارایـی و امـور اقتصـادی و دیـوان محاسـبات کشـوربفرستند. وزیر امور اقتصاد و دارایی مسئولیت تهیه لایحه تفریغ بودجه را دارد. این کـار از طریـقمعاونت هزینه ای و اداره کل تمرکز حساب ها صورت می گیرد؛ بدین ترتیب که پس از جمـع آوری حساب های نهایی دستگاه های دولتی، »لایحه تفریغ بودجه کل کشـور « تهیـه مـیشـود . وقتـی لایحه تفریغ بودجه کل کشور در دولت تصویب شد، این صورت حساب به دیوان محاسبات کشور ارائه می شود. ریاست دیوان محاسبات این لایحه را بـه معاونـت فنـی و اداری مـی فرسـتد. ایـنمعاونت که متشکل از حسابرسان قانونی و خارجی اسـت بـا بررسـیهـای لازم و تطبیـق ارقـامصورت حساب عملکرد بودجه کل کشور با ارقام قانون بودجه کل کشور و رسـیدگی هـایی کـه ازعملکرد مالی دستگاه های ذی ربط ضمن سال به عمل آورده اسـت، گـزارش تفریـغ بودجـه کـلکشور را تهیه میکند. پس از تصویب این گزارش در هیئـت عمـومی دیـوان محاسـبات کشـور،ریاست دیوان محاسبات آن را به مجلس شورای اسلامی تقدیم می کنـد؛ سـپس گـزارش تفریـغبودجه از طریق »کمیسیون دیوان محاسبات و بودجه و امور مالی مجلـس شـورای اسـلامی« در جلسه های علنی مجلس شورای اسلامی مطرح میشود. پـس از تصـویب قـانون تفریـغ بودجـه، مخبر کمیسیون دیوان محاسبات آن را قرائت می کند و در روزنامه رسمی، زیر نظر دادگستری به چاپ می رسد. مراحل یادشده در شکل 1 نشان داده شده است.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

سازمان

ها

فعالیت

انجام

بودجه

چارچوب

در

ها

دولت

بودجه

لایحه

تدوین

اسلامی

شورای

مجلس

و

بررسی
بودجه

قانون

تصویب

دولت

سازمان

به

بودجه

قانون

ابلاغ

ها

اقتصادی

امور

وزارت

دارایی

و

بودجه

تفریغ

لایحه

تهیه

دولت

بودجه

تفریغ

لایحه

تصویب

و

بررسی

کشور

محاسبات

دیوان

بودجه

تفریغ

گزارش

تهیه

اسلامی

شورای

مجلس

تفریغ

قانون

تصویب
بودجه

سازمان

ها

فعالیت

انجام


پاسخ دهید